Sefardsko jevrejsko groblje u Beogradu, kao jedino aktivno jevrejsko groblje u gradu, zajedno sa Aškenaskim jevrejskim grobljem predstavlja važnu kulturno-istorijsku celinu koja svedoči o vekovnom postojanju i životu jevrejske zajednice u Beogradu.
Na osnovu pisanih izvora i ostataka pronađenih nadgrobnih ploča, poznato je da su Jevreji već u 16. veku imali prostor za sahranjivanje na savskoj padini, na mestu današnjeg Obilićevog venca. Nedugo zatim osnovano je još jedno jevrejsko groblje, poznato kao Staro sefardsko groblje, koje se nalazilo na prostoru današnje Dalmatinske i Đušine ulice i bilo u upotrebi puna tri veka.
Staro sefardsko groblje zatvoreno je 1928. godine, kada je urbanističkim planom predviđena izgradnja širokih bulevara i parka. Zbog nedostatka prostora za sahranjivanje, Sefardska crkveno-školska jevrejska opština kupila je 1888. godine zemljište u tadašnjoj Grobljanskoj ulici, danas u ulici Mije Kovačevića, odnosno Ruzveltovoj ulici, za potrebe novog groblja.
Danas spomenički fond Sefardskog groblja čini oko 3.000 nadgrobnih ploča, uključujući i deo spomenika prenetih sa Starog sefardskog groblja. One predstavljaju ne samo bogatu umetničku celinu, već i neprocenljiv izvor podataka za proučavanje istorije beogradske jevrejske zajednice. Po bogatstvu dekoracije izdvajaju se brojni pojedinačni spomenici, a posebno porodične grobnice. Jedna od najmonumentalnijih je grobnica porodice Buli.
Posebnost groblja predstavlja i spomenik nad grobom knjige – genizom, sa dominantnim reljefnim svitkom Tore na kojem se nalazi hebrejski natpis sledećeg sadržaja: „Na ovom mestu su pohranjene i sahranjene svete Tore, mezuze, tefilini, molitveni šalovi, molitvenici i svi sveti predmeti koji su dotrajali, onako kako smo podučeni od naših otaca i učitelja, neka je blagoslovena uspomena na njih”.
U okviru groblja podignuti su i spomenici posvećeni žrtvama oslobodilačkih ratova i nevino stradalima: Spomenik poginulim jevrejskim ratnicima za spas, slobodu i ujedinjenje otadžbine 1912–1919, Spomenik jevrejskim žrtvama fašizma, Spomenik žrtvama Kladovskog transporta, posvećen austrijskim Jevrejima ubijenim 1941. godine u Zasavici kod Šapca, kao i Spomenik deci umrloj nakon Prvog svetskog rata od španskog gripa i drugih bolesti.
Unutar groblja je 1934. godine, prema projektu inženjera Josifa V. Albale, izgrađena kapela.
Aškenasko groblje nalazi se u Ruzveltovoj ulici, preko puta Sefardskog groblja, i deo je beogradskog Novog groblja, od kojeg je odvojeno zidom. Pripreme terena za ovo groblje vršene su istovremeno sa otkupom zemljišta za beogradsko Novo groblje, koje je osnovano 1876. godine. Na Aškenaskom groblju se danas više ne vrše sahrane.
Jevrejsko groblje
Mije Kovačevića 1, Beograd
Radno vreme: svakog dana od 8 do 19 časova (od 8 do 17 časova u periodu od 1. oktobra do 31. marta), osim subote.
Kontakt telefon zaposlenog na održavanju: 060/600 10 21
Aškenasko groblje
Ruzveltova 50, Beograd
Pravilnik o radu Hevra Kadiše i o grobljima Jevrejske opštine
Danas je ovo jedino jevrejsko groblje u Beogradu na kojem se vrše sahrane. Pored održavanja i zaštite postojećeg spomeničkog kompleksa, postoji i potreba za njegovim proširenjem. U saradnji sa Gradom Beogradom i Republikom Srbijom ostvareni su značajni rezultati u procesu uređenja i proširenja jevrejskog groblja u Beogradu.
